محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

مقدمه 71

خلاصة الحكمة ( فارسى )

ضرورى به نظر مىرسد . در مورد آيات قرآنى نيز هرگاه ضبط دو نسخه اشتباه بود ، طبق قواعد تصحيح ، صورت صحيح آنها را ذكر نموديم كه البته در اين موارد نيازى به ذكر نسخه بدل در پانوشت صفحات نيست . در مورد مطالب نقل شده در اين كتاب - اعم از آيات ، روايات ، حكايات ، اشعار و اقوال طبيبان گذشته همانند : بقراط ، جالينوس ، ابن سينا ، رازى ، جرجانى و . . . نيز تا جايى كه امكان داشت ، منبع اصلى را يافتيم و تنها به ذكر آدرس آن بسنده ننموديم ، بلكه اگر متن مصنف با منبع اصلى تفاوتى داشت آن را ذكر نموديم . در بعضى از موارد كه جمله نارسا بود و احتياج به يك كلمه داشت ، اين كلمهء اضافه شده را با علامت [ ] مشخص نموديم . اين امر نيز به سبب ساختار كتب طبى است كه چه بسا يك حرف مىتواند معنى جمله‌اى را تغيير دهد ؛ به اين عبارت بنگريد : « بىتقدم مرضى ظاهر گردد » كه بنا بر ضرورت ، آن را اين گونه تصحيح كرديم : « بى تقدم [ و ] مرضى ظاهر گردد . » شايان توجه است كه براى اضافه كردن كلمه‌اى از شيوه مذكور تعدّى نكرده‌ايم ، به گونه‌اى كه مىتوان گفت حتى يك كلمه به كتاب اضافه نشده مگر آن كه با علامت [ ] مشخص شده است . در مورد تغيير رسم‌الخط كتاب نيز بايد بگوييم نظر به اين كه كتاب خلاصهء الحكمه در سال 1165 ه - . ق تأليف شده و رسم‌الخط آن تفاوت بسيارى با رسم الخط امروزى ندارد ، تا حد ممكن به جز در مواردى اندك در رسم‌الخط كتاب تغييرى ايجاد ننموديم ، همانند جداسازى كلمات ، مانند : « اينكه » و « آنكه » كه به « اين كه » و « آن كه » تبديل ساختيم و نيز در مواردى كه جداسازى كلمات در مفهوم عبارت تأثير داشت ، مانند : « نان بادام » و « يا نان به ادام » . در مواردى كه فاصله كوتاه بين دو كلمه ، كافى بود به همين بسنده كرديم و تغييرى در جمله‌ها نداديم ، همانند اين عبارت : « اين بربرى است » كه به صورت « اين بر برى است » در آمده است . از موارد ديگرى كه در رسم الخط كتاب تغييراتى يافته ، مواردى بود كه صورت ظاهرى كلمات تغيير داده شده بود . مثلًا در كتاب اكثراً حرف « گ » ، « ك » نگاشته شده است . مانند : « بنكاله و كل سرخ و كرده » كه ما آنها را به صورت صحيح يعنى بنگاله ، گل سرخ و گرده ضبط كرديم .